Wat je nooit in een chat plakt

Een chatbot voelt als een gesprek onder vier ogen, maar alles wat je typt komt op de servers van een bedrijf terecht. Soms ook op plekken die je niet verwacht.

Na deze les heb je: een vaste lijst van wat er nooit in gaat, een manier om toch hulp te vragen zonder gevoelige gegevens, en vijf dingen die je vandaag regelt.

Zes dingen die er nooit in gaan

Wat	Voorbeelden	Waarom extra gevoelig
Identificerende nummers	BSN, paspoort- of rijbewijsnummer, IBAN met naam	Naam + BSN + adres is een compleet pakket voor identiteitsfraude.
Foto’s en scans van je ID	paspoort, rijbewijs, selfie met ID	Nummer én gezicht in één bestand.
Medische gegevens	diagnoses, medicatie, uitslagen, ook van anderen	Bijzondere persoonsgegevens onder de AVG: de zwaarst beschermde categorie.
Klant- en personeelsgegevens	klantbestanden, cv’s, dossiers, mails met namen	Jij bent verantwoordelijk. Zonder afspraken kan invoeren een meldplichtig datalek zijn.
Wachtwoorden, API-sleutels, tokens, herstelcodes	een config of .env-bestand “even laten checken”	Ze belanden in je geschiedenis, in gedeelde links en bij iedereen die je sessie steelt.
Vertrouwelijke stukken	contracten onder NDA, broncode van je werkgever, strategie	Een AI-aanbieder is een derde partij, en een NDA verbiedt vaak juist delen met derden.

Zes manieren waarop je chat verder reist

1. Training. Bij de meeste gratis accounts staat training standaard aan. Wat al in een getraind model zit, haal je er niet meer uit, ook niet als je training later uitzet (Anthropic).
2. Mensen lezen mee. Google laat een deel van de Gemini-chats door mensen beoordelen en bewaart die tot drie jaar.
3. Verwijderd is niet meteen weg. Claude haalt verwijderde chats binnen 30 dagen van de servers; tot dan staan ze er nog. Gemini bewaart chats minstens 72 uur, ook als je Activiteit bewaren uitzet.
4. Gedeelde links zijn openbaar. In augustus 2025 vond Forbes ruim 370.000 gedeelde Grok-chats in Google, deels met namen, persoonsgegevens en minstens één wachtwoord.
5. Kloon-apps en extensies lekken. De grote lekken van 2026 zaten niet bij de makers zelf, maar bij partijen ertussen. Bij de app Chat & Ask AI lagen volgens Malwarebytes (februari 2026) zo’n 300 miljoen berichten open; twee Chrome-extensies met samen zo’n 900.000 gebruikers stuurden chats door naar aanvallers.
6. Rechtszaken. In de zaak van The New York Times tegen OpenAI moest OpenAI van mei tot eind september 2025 ook verwijderde en tijdelijke chats bewaren. Wat toen bewaard is, blijft bewaard, behalve chats uit de EER, Zwitserland en het VK. De les: “verwijderd” betekent “volgens het beleid, tenzij een rechter iets anders zegt”.

Zo vraag je toch hulp

• Vervang, verwijder niet alleen. “Jan de Vries, Kerkstraat 12” wordt “[KLANT-A], [ADRES-A]”. De sleutellijst houd je bij jezelf, nooit in de chat.
• Haal zeldzame details weg. Beroep + dorp + ziekte is vaak al genoeg om iemand te herkennen, ook zonder naam.
• Vraag om de vorm, niet om de inhoud. “Schrijf een afwijzingsbrief voor een sollicitant met vijf jaar ervaring” in plaats van het cv plakken.
• Screenshots: bijsnijden, niet vervagen. Let op tabbladen, meldingen en namen in een hoek van je scherm.
• Plak tekst, geen bestanden. Een geüpload document neemt auteur, opmerkingen en soms wijzigingsgeschiedenis mee.
• Sleutels eruit vóór je plakt. Vervang ze door <JOUW-API-SLEUTEL>.

Placeholders maken het niet anoniem

Met jouw sleutellijst erbij is “[KLANT-A]” nog steeds terug te leiden naar een echt persoon. Placeholders verkleinen het risico; voor echte klantdossiers heb je alsnog een zakelijk account nodig (zie hieronder).

Werk je met klantgegevens?

AVG voor zzp en mkb

• Het gebeurt echt. In december 2025 bleek dat medewerkers van de gemeente Eindhoven in 30 dagen cv’s, jeugdzorgdossiers en interne rapporten in openbare chatbots hadden gezet. De gemeente blokkeerde die sites en vroeg OpenAI de gegevens te verwijderen. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kreeg tientallen vergelijkbare meldingen.
• Meldplichtig. Volgens de AP is persoonsgegevens invoeren in een chatbot tegen de afspraken in vaak een meldplichtig datalek. Eerdere voorbeelden: een huisartsmedewerker met patiëntgegevens en een telecommedewerker met klantadressen (2024).
• Zo regel je het. Klantdata alleen in een zakelijk abonnement (Team, Business of Enterprise) met een verwerkersovereenkomst en training uit. Reken bij een gratis of persoonlijk account niet op zo’n overeenkomst.
• Leg het vast. Eén alinea “wat mag er wel en niet in de chatbot” is genoeg; dat adviseert de AP ook.

Deepfakes en stemklonen: de terugbelregel

Een paar seconden audio van social media is genoeg om iemands stem na te maken (AVROTROS Radar). De Fraudehelpdesk kreeg in 2025 ruim 100.000 meldingen over alle soorten fraude, met bijna €69 miljoen gemelde schade. Stemklonen werkt omdat een vertrouwde stem je kritisch denken uitschakelt.

• De terugbelregel: vraagt iemand met spoed om geld, codes of gegevens, ook met een bekende stem of gezicht? Hang op en bel terug op een nummer dat je zelf al had. Nooit op het nummer uit het gesprek of bericht.
• Codewoord: spreek met familie een woord af dat nergens online staat.
• Zakelijk: betaalwijzigingen en spoedbetalingen altijd via een tweede kanaal en met twee personen. “De directeur belt via video” is geen bewijs.

Geef geen duim bij gevoelige chats

Feedback is ook data. Bij Claude bewaart een duim omhoog of omlaag het hele gesprek tot 5 jaar, en Anthropic mag die feedback voor training gebruiken. Mistral: feedback met commentaar mag altijd voor training gebruikt worden. Ontevreden over een antwoord? Begin liever een nieuwe chat.

Een gedeelde link is een publicatie

Behandel een share-link als een blogpost: opschonen vóór je deelt, verwijderen als je klaar bent (via de lijst met gedeelde links in je instellingen). Wat al gelezen is, krijg je niet terug: bij ChatGPT kan een kijker een gedeelde chat in zijn eigen geschiedenis zetten, en die kopie blijft staan.

Security

Toch iets geplakt wat er niet in hoorde? Dit doe je in de eerste 15 minuten:

• Wachtwoord, sleutel of herstelcode? Wijzig of trek hem nu in. De chat verwijderen is niet genoeg: hij staat nog dagen op de servers.
• Gedeeld? Verwijder eerst de gedeelde link, daarna de chat.
• Klant- of patiëntgegevens? Noteer wat, wanneer en in welke assistent, en vraag de aanbieder om verwijdering. Is het een meldplichtig datalek, dan meld je het binnen 72 uur bij de AP.
• Training uit, tijdelijke chat en je account op slot: zie privacy-instellingen per assistent.

Checklist

0/5

• Training uitgezet in de assistent die ik gebruik
• Mijn gedeelde links nagelopen en verwijderd wat niet meer nodig is
• Browserextensies verwijderd die ik niet ken of niet gebruik, vooral AI-sidebars
• Met familie een codewoord afgesproken en de terugbelregel uitgelegd
• Voor werk: vastgelegd wat wel en niet in een chatbot mag, en klantdata alleen in een zakelijk account

Je voortgang wordt alleen in deze browser bewaard.

Test jezelf

1. 1Je wilt hulp bij een boze mail van een klant. Wat is de beste aanpak?

   De hele mail plakken, dan snapt de AI het beterNaam, adres en details vervangen door placeholders zoals [KLANT-A], en dan plakkenHet niet vragen, AI is voor dit soort dingen nooit veilig

2. 2Je hebt per ongeluk een API-sleutel in een chat geplakt. Wat is de belangrijkste stap?

   De chat verwijderenDe sleutel intrekken en een nieuwe makenTraining uitzetten

3. 3Je "zoon" belt met een bekende stem en heeft met spoed geld nodig. Wat doe je?

   Snel overmaken, het klinkt echt als hemTerugbellen op het nummer waarmee hij net beldeOphangen en terugbellen op het nummer dat je al van hem had

Volgende les: privacy- en accountinstellingen per assistent. Training uit, tijdelijke chats en je account op slot.